Loading

A Malaherba de Manuel Jabois

Manuel Jabois (Sanxenxo, 1978) ten novela nova, aínda que lle gusta falar de Malaherba como unha sorte de “reinauguración” do seu traballo de ficción, xa que A estación violenta (2008) escribiuna cando era “moi noviño”. O libro que publica Alfaguara o próximo 16 de maio defíneo como a súa primeira novela que non é “de afeccionado”. É, segundo a editorial, a súa “grande novela”, frase rimbombante da que o xornalista pontevedrés foxe nada máis escoitala. “Nin caso”, resolve.

Unha obra, Malaherba, que está escrita superada a barreira dos 40, madurez á que parece ir aludir cando ao final, nunha finta máis propia de futbolista, escolle outras palabras. “Máis que reinauguración, quizáis é a primeira novela que escribo nos meus anos… bueno… Non é unha novela de mozo de 20 anos nin é unha novela de afeccionado, por así dicilo”, argumenta. En boa parte a ese xogo, ao da escolma lingüística, pero tamén ao da información pura e dura, é ao que se adica a diario nos seus artigos en El País e nas súas intervencións na Cadena Ser desde hai xa un bo tempo.

Divertinme moito escribindo a historia dun rapaz que vai pouco a pouco descubrindo que é a morte, que é o sexo”.

Jabois concede no bar París de Pontevedra a súa primeira entrevista sobre Malaherba, no comezo da Semana Santa e en plena efervescencia electoral. Entre a cacharrada desta taberna de toda a vida da cidade do Lérez (non confundir co peteuvismo), ao de Sanxenxo preocúpalle se amolaremos á clientela coa nosa “chapa”. Pide un café só e vai ao gran ante cada pregunta, con un aquel de incomodidade que adoita destilar todo xornalista cando é el o que responde, e non o que formula as cuestións.

En conversa con Inorantes, Manuel confesa que o pasou moi ben e que se divertiu moito escribindo a historia dun rapaz de 10 anos que vai “pouco a pouco descubrindo o que é a morte, o que é o sexo” e tantas outras cousas que “lle rodean” pero ás que “non puxo aínda nin nome nin significado”.

Malaherba é o título da nova novela de Manuel Jabois.

Ata chegar a Malaherba, desde A estación violenta, da que non renega pero case (por entón tiña esa “forma de escribir” e tampouco quere zoscarse moito), Manuel Jabois pasou do Diario de Pontevedra ao xornal El Mundo e de aí a El País, e mentres publicou unha recompilación de artigos (titulada, precisamente, Irse a Madrid), dúas obras de non-ficción (Grupo salvaje, sobre o Real Madrid e Manu, sobre o seu fillo) e a crónica Nos vemos en esta vida o en la otra, acerca do menor implicado na trama dos atentados do 11M. 

“Normalmente”, explica, pásao ben traballando, o cal é “un privilexio de collóns”. “Pero neste libro sobre todo descubrinme un pouco. Non fago ficción, nunca fago ficción, é practicamente a miña primeira novela se descartamos aquela que escribín moi mozo. Entón, é como de repente ter moita liberdade sobre os personaxes, non está condicionada ás gravacións, ás notas, non está condicionada aos feitos nin á realidade. É, de repente, ter unha liberdade moi salvaxe, que dalgún xeito tamén hai que conter para que non se desmande o libro”, expón.

Facer ficción é, de repente, ter unha liberdade moi salvaxe”

O protagonista da súa novela, Tambu, Mr. Tamburino, é un neno que empeza a ‘namoriscar’ dun veciño seu da súa idade que está na mesma clase pero que chega novo ao edificio. E que se chama Elvis. “Pero Mr. Tamburino é pola canción de Battiato” (Bandiera Bianca), advirte, “non pola de Dylan; e Elvis é por Elvis Karlsson e non por Elvis Presley”, aclara.

“Paseino moi ben, entretívenme moito, entretívome escribir, entretívome ensamblar as pezas que escribín, entretívome máis ou menos perfilar personaxes…”, sinala Jabois. Como “tampouco é unha novela dun percorrido tan grande”, do personaxe que si que se sente “moi orgulloso” é do protagonista, que, ao seu xuízo, “está bastante conseguido”. “Ese neno cáeme moi ben, caeume moi ben”, destaca, e por un intre o escritor mergúllase no etéreo da ficción, na súa cabeza.

Tan afeito como estou a escribir, enviar, escribir, enviar, neste caso ocorreu un pouco o mesmo”

Jabois constrúe “a impulsos”, segundo recoñece. “Escribo de forma moi intensa. Porque estou moi afeito a facer as cousas dun día para outro, como bo xornalista, mesmo con horas de peche”. Polo tanto, pegouse “un maratón”. Non acorda se foron oito semanas ou tres meses (curioso xeito de medilo), o periodo de escritura foi “rápido” e “seguramente” tivera que terlle adicado “máis á lectura”. “Pero tan afeito como estou a escribir, enviar, escribir, enviar, neste caso tamén ocorreu un pouco o mesmo”.

E como a contradición é parte consustancial da vida, ao mesmo tempo, Jabois valora que grazas a esa velocidade conseguiu “non estropear” a novela. “Porque normalmente cando tes moito tempo estropeas as cousas e cando saen así, ao mellor pode semellar en ocasións un pouco escrita dunha forma máis ás présas, pero creo que eso para o neno que fala desde os 15 anos (ten 10 pero fala desde os 15) é o ton axeitado”, reflexiona. “Alguén con présa, que ao fin e ao cabo é o que se ten aos 15 anos, moita présa”, subliña.

Do Diario de Pontevedra ao xornal El Mundo e de aí a El País e a Cadena Ser, esa foi a traxectoria de Manuel Jabois.

No perfil de Instagram @malaherba_, o xornalista e escritor publicou o seguinte: “Aínda que o pareza, a novela Malaherba non ten nada que ver coa conta Malaherba. Eu roubeille o nome de Instagram a G. para un personaxe, e o personaxe acabou roubándome a min”. Interrogado ao respecto da orixe do título da novela, contesta veloz que non tomou o nome desa conta. Mais, a continuación, precisa que “bueno, ao principio si”. O título, segundo engade, “logo, ao final, xa ten un significado para o libro”. E acaba por chegar á súa propia conclusión: “Non sei moi ben a que pertence, a verdade, nin sei cal é a asociación que pode haber entre o libro e o nome, pero o nome está dentro do libro e ten un significado bastante especial”. 

O que ten claro e defende é que a novela é moi “valente” porque conta “moitas cousas” e el vai “con todo nela”. “É ficción pero ao fin e ao cabo ata nas ficcións sempre estás a dar cousas de ti e a contar moitas cousas de ti. E neste sentido creo que o fago”, desvela.

A principal vertixe destes días é que xa non podo tocar nada da novela”

Agora, comeza a “vertixe” de xa non poder “tocar nada” do escrito, xa que el modifica as cousas “ata despois de publicadas”. E xa non pode “facer nada”. Fronte a isto, adopta a postura de “desvincularse” e espera pola promoción sen unha emoción excesiva. “Vaime resultar pesadísimo, porque xa está escrito. Xa está. Todo o que conte vai estropeala. É unha novela curta, con pouco que conte ao mellor revelo cousas. Entón non sei como vou facer moi ben”, apunta.

“Pero tamén teño outro oficio. É dicir, son xornalista, sabes? Se vai ben é estupendo e se vai mal, a outra cousa. Home, fódeche porque che gusta moito tela escrito e gústanche os personaxes, pero é algo sobre o que xa non teño ningún dominio”, admite.

Jabois, no Diario de Pontevedra, en 2004, xunto á xornalista Belén López, nunha foto de Rafa Fariña.

Entre a fandom e aos haters, Jabois ten unha receita sinxela: “Unha forma de non ter haters é non ter ningún seguidor. É o máis cómodo”, opina. Deste xeito, constata a obviedade: “Se tes 100 lectores, non esperes que os 100 te estean a aplaudir, e se tes 1.000, pois medrará máis o número de disconformes, pero isto é natural e é agradecido”, considera.

Admite que na súa época no Diario de Pontevedra “case apenas” tiña xente que lle tivese manía, porque era menor a audiencia. Nesta liña, trata de imaxinar que “cando a algunha celebridade din que lle odia un millón de persoas, eso quererá dicir que ao mellor 10 estanlle a querer, non si?”. “Agás que sexas un perfecto fillo de puta, que tamén os hai”, chancea. Así as cousas, entende que, escribindo nos lugares nos que escribe, falando e tendo que opinar “moitas veces mesmo en contra” da súa vontade, haxa xente que non estea de acordo e lle teña rabia. “É natural”.

Moi mal se ten que dar a vida para que non teñas a ninguén que non estea de acordo contigo”

É máis, “moi mal se ten que dar a vida para que non teñas a ninguén que non estea de acordo contigo”. E ademáis as críticas “axudan a colocar un pouquiño no chan”. “Ás veces construtivas e ás veces destrutivas”, representan “un traballo formidable para a persoa que escribe, que canta, que debuxa ou que pinta ou que gaña partidos ao tenis”. “Os perigosos son os que aplauden a todo o que fas, eses si que son perigosos”, exclama.

Pola súa banda, gústalle presentarse como “un Mr. Wonderful da vida”. “Tampouco lle dou importancia a esas cousas. Hai moitísimo no que gastar as enerxías como para estar pendente dese tipo de historias”, incide.

Por iso encántalle quedar cos amigos, pasalo ben… Non intoxicarse. “Xa me intoxico a min mesmo e son bastante duro conmigo mesmo, e xa me odio abondo eu, como para que alguén intente competir conmigo nese sentido”, afirma.

 

Pontevedra bótase en falta moito, admite Jabois, tras varios anos residindo en Madrid. Con todo, está moito en Galicia, onde ten ao seu fillo e polo que vén “constantemente”. Cinco ou seis días ao mes pásaos entre Pontevedra e Sanxenxo, municipio, este último, onde prefire estar, co neno, co que é “feliz”. Na capital da provincia hai “moitos amigos de mala vida” deses que sempre che queren “lear”… E mala herba nunca morre, que di o dito.

A súa localidade natal é tamén a de veraneo do expresidente do Goberno Mariano Rajoy, ese “personaxe case do realismo máxico” que lle fixo crear artigos brillantes. Ese ao que volveu ver no arranque da campaña das eleccións xerais, en Pontevedra, cando o bautizou co alcume de Mariano ‘blue eyes’. E é que para un columnista que o queira pasar ben cos seus lectores, como di Jabois, o rexistrador da propiedade sempre é “un bo protagonista”. “Coa xente que está (agora) no PP, imaxina se se lle bota de menos”, chama a atención.

Pódese escribir con certo grado de empatía sobre Rajoy. Sobre Casado é moito máis complicado”.

“Os outros igual te cabrean máis, amólante máis, sácanche un lado un pouco máis amargo porque tamén din cousas moito máis perigosas. E bueno, sen estar de acordo coa súa xestión e coas súas ideas, desde logo se pode escribir cun certo grao de empatía sobre Rajoy. Sobre Casado é moito máis complicado”, conclúe.

Terminado este breve encontro, Jabois ergue da cadeira, posa amable para un par de fotos e despídese enfilando a praza de Curros Enríquez cara á Peregrina, símbolo e epicentro dunha cidade que este luns amenceu empapelada de cartaces dos traballadores de Ence: “non somos papeletas”, a reivindicación total. Quedan máis de 10 días de campaña, e a batalla sempre se deu mellor desde a casa.

Escoita: