Loading

Avisoume Miguelanxo Prado [o historietista galego] e colleume un pouco de sorpresa. Non mo esperaba”. Así describe o guionista e debuxante Abel Alves (Ferrol, 1981) a súa participación na nova edición do Viñetas desde o Atlántico, o festival de banda deseñada máis importante de Galicia. A súa charla, no Kiosco Alfonso, está programada para o vindeiro xoves, 8 de agosto, ás 19:30. Moi ilusionado, di que leva vindo a todas as exposicións desde a primeira edición, sen faltar a ningunha. Asistir como convidado é un luxo”.

El traballa como delineante nunha empresa de barcos de Ferrol e non ve ningún tipo de asociación ou influencia nas súas bandas deseñadas. “Non é a miña paixón, nin moito menos”, indica. Nunha das súas publicacións, un personaxe di que vai intentar vivir do cómic e engade que iso sería un milagre. Segundo Alves, “non é moi sinxelo neste país, pero tampouco é imposible. Hai xente que o consegue. A maioría traballando para fóra e, uns poucos, para dentro”. O problema é que o guionista “sempre leva unha parte máis pequena porque o seu traballo é máis breve (…). A maioría dos guionistas teñen traballos e actividades complementarias”.

Moi relixioso non son (…), pero si que me gusta traballar na ficción coa relixión e coa mitoloxía. Ten deuses, ten heroes…”

Traballou como humorista gráfico no xornal Galicia Hoxe ata que comezou facer banda deseñada en Uruguai, onde viviu cinco anos. Alí publicou as novelas gráficas Zombess e Sangre y sol, na que deixou noutras mans a tarefa de debuxante. En Galicia as súas obras máis coñecidas son Aram, o armenio, A tumba de Breogán e Segunda Venida. Todos os traballos teñen unha temática moi variada. “Eu canso pronto e gústame tocar varias cousas”, afirma. Actualmente está a escribir “cuestións de ciencia ficción, [porque] para o ano que vén sacarei unha cousa de fantasía política. Vaise chamar Sofía e é unha coedición de La Cúpula e Demo Editorial”, anuncia.  

Se nos centramos nesas tres pezas máis populares na nosa terra, si que se observan algúns elementos comúns. Por exemplo, o particular interese pola relixión. “Moi relixioso non son”, declara. “Pero si que me gusta traballar na ficción con ela e coa mitoloxía. Digamos que ten deuses, ten heróes…” Uns referentes tan antigos (e necesarios) como os clásicos textos homéricos. E que, ademais, conservan a súa validez no século XXI.  En ocasións, o propio texto obriga. “En Aram, o armenio está tocado máis de cerca pola influencia da relixión no conflicto. E en A tumba de Breogán a igrexa está metida porque era un dos poderes máis grandes da época”. En definitiva, parece que “non che queda máis remedio que tocala porque está presente na Historia e no día a día noso”. 

A tumba de Breogán. Aventura épica na Coruña

Pero, tal vez, o trazo que dá certa cohesión aos seus cómics é que “todas son aventuras nas que o heroe ten que superar algún problema personal. En Segunda Venida é moi evidente, porque está protagonizada por unha adolescente que ten os problemas típicos desa época; en A tumba de Breogán Antón ten un pasado medio turbio que quere deixar atrás…”. Alves tamén destaca como característica definidora da súa narrativa o gusto por combinar momentos introspectivos con momentos de acción. Gústame que a aventura enganche. Polo tanto, interésame xogar cos ritmos como se fose unha montaña rusa”.

Aram, o armenio está ambientado no xenocidio que sufriu ese pobo no ano 1915. Probablemente eclipsado pola Primeira Guerra Mundial, non é un dos episodios máis populares da historia contemporánea. Sorprende que, máis dun século despois, non haxa recoñecemento unánime daquel feito. E España? “[De momento] non recoñeceu o xenocidio”, lamenta. “Pero si que o recoñeceron varias autonomías. Precisamente, dentro das comunidades históricas, Galicia é a única que por si mesma non o ten recoñecido. Cando fixen Aram, o armenio foi un pouco para reivindicar iso. Coas diferencias obvias, temos un pasado parecido ao do pobo armenio: tamén emigramos, tamén tivemos unha historia de represión dentro doutro estado… penso que é unha pena que, precisamente Galicia, non recoñeza ese holocausto”.

Gústame que a aventura enganche. Interésame xogar cos ritmos como se [a historia] fose unha montaña rusa”

Os inorantes que lemos Segunda Venida, a súa última obra publicada, consideramos que se trata do seu mellor traballo. Alves pensa que expresa a súa madurez creativa e non nos oculta os medos que isto implica: “cando saíu pensei que xa fixen o que quería facer e que agora todo o que faga non vai estar a ese nivel (…). É un punto de inflexión. Dinme conta de que contaba esa historia que tiña na cabeza e agora teño que buscar outras que me motiven. É como empezar de cero outra vez”. Narra a historia dunha rapaza de dezaoito anos que ve alterada a súa vida cotidiana por cuestións de índole espiritual. 

En Segunda Venida, o guionista decidiu voltar ás orixes e retomar a comicidade dos seus inicios. “Botei moito tempo facendo humor (…) e con Aram e, tamén, con A tumba de Breogán decidín atender a outras temáticas”, afirma. Esta última é un relato de aventuras ambientado na Coruña de finais do século XIX.

Aram, o armenio, a memoria do xenocidio de 1915.

Se en Aram o biográfico é algo implícito, porque a muller do guionista é de orixe armenia, en Segunda Venida é un feito explícito. O certo é que “cando un escribe sobre a adolescencia é inevitable que introduza aspectos biográficos. Eu como non teño fillos (…) a pubertade máis cercana que teño é a miña propia. É ineludible meter cousas que a un lle pasaron, inseguridades que tiven eu ou amigos cercanos”. Aos que naceron entre o final da década dos setenta e os primeiros oitenta, a obra pode aportarlles un compoñente evocador.

Os debuxantes

Abel Alves sempre bota man de diferentes debuxantes nas súas bandas deseñadas. Teñen en común que, moitos deles, son arxentinos. Cómpre lembrar que viviu en Uruguai e, pola proximidade xeográfica e a gran actividade que hai no campo de cómic, entrou en contacto con xente de Arxentina. Alí “hai un evento que se chama Crack Bang Boom, que se fai en Rosario todos anos baixo a organización de Eduardo Risso [historietista arxentino], onde se xunta o mellor do cómic dese país (…) De aí foi de onde empecei a tirar cando comecei a miña carreira: dos debuxantes que coñecín. Agora, por exemplo, que levo un tempo de volta, estou facendo cousas con galegos. En Sofía traballo con Kike J. Díaz”, explica.

Antes de comezar un traballo [como guionista], falo co debuxante e vemos como podemos colaborar”

Pero, a pesar da súa nacionalidade, polo demais “cada debuxante é bastante diferente”. A sorte é que a banda deseñada non ten un guión tan pechado como o do audiovisual”. Trátase logo, dunha cuestión de adaptación. Ou, como sinala Alves, “antes de comezar un traballo, falo co debuxante e vemos como podemos colaborar”.

As editoriais

Nalgunhas ocasións, en inorantes detectamos certo conflito entre os creadores e as empresas que se dedican á reproducción das súas obras. Abel, durante toda a conversa, amosa un carácter ecuánime e aberto. Semella ter talante e valorar con certa neutralidade as opinións que recibe da súa obra. Nós preguntámoslle cal é o control que ten sobre os seus traballos. Segundo explica, as editoriais déronlle bastante liberdade en canto a creación e a decidir cara onde quería levar a historia. Os editores, baseándose na súa experiencia, danche consellos e opinións (…) Alguén que leva 30 anos editando ten algo que dicir, aínda que non sexa no apartado artístico”.

Segunda Venida, o camiño á idade adulta.

Unha mostra da súa boa relación con ese gremio é a portada de Segunda Venida. “O estilo de Juan Caminador é bastante naif (podería ser confundido cun estilo infantil). Entón, entre os dous [Alves e a editorial], decidimos que a portada fose máis adulta para deixar claro a que público se dirixe”. As, en apariencia, pequenas decisións nas que un bo profesional pode axudar moito.

Rigor histórico

A pesar da variedade temática, a historia interésalle verdadeiramente a Alevs. En Aram, o armenio á hora de facer documentación estaba en contacto con varias persoas da diáspora Armenia, que vivían en Uruguai e aportaban as súas opinións e ideas. Pois un par de días antes de levar o libro á imprenta tivemos que parar porque alguén me chamou para dicirme que unha das igrexas debuxadas tiña a cúpula redonda e as igrexas armenias teñen a cúpula hexagonal”.

O estilo [do debuxante] Juan Caminador é bastante naif. [A editorial e eu] decidimos que a portada fose máis adulta para deixar claro a que público se dirixe”

Entre outras consecuencias, o guionista tivo que chamar a Majox, a debuxante, para cambiar todas as escenas onde aparecía a igrexa e chegar á imprenta a tempo de substituír as páxinas. Algo similar ocorreu con A tumba de Breogán porque “na representación das rúas da Coruña do século XIX, nós tiñamos debuxado un par de viñetas nas que se vía un desaugadoiro chegar ata un sumidoiro. Pero xusto nesa parte da Coruña, todavía non había rede de sumidoiros”.

Recoñece que, polo tema que trata, sentiuse moito máis preocupado con Aram que con A tumba de Breogán. Eu pensaba que se lía esto un armenio podería detectar cousas [erróneas]”, lembra, aínda que non tivo ningunha queixa ao respecto. En ocasións, os lectores, desde as nosas casas, temos certa tendencia a poñernos ‘estupendos’ (previa confirmación con Google) e non caemos na conta do complexo que é ser rigoroso na narrativa. “Ás veces pensas en como se pode estar ao tanto de todo”, reflexiona. A implacable demanda da existencia moderna.

Mira: